در سال های اخیر، صنعت غذا و نوشیدنی به دلایلی از جمله تغییر ترجیحات مصرف کننده و بالا رفتن انتظارات آن ها به تحول دیجیتال روی آورده است. تحول دیجیتال برای تولیدکنندگان مواد غذایی اهمیت فزاینده ای پیدا کرده است؛ زیرا پیچیدگی زیاد شبکه های عرضه و بازارهای غیرقابل پیش بینی، رقابت شدید و فشار قیمت گذاری و مقررات سخت گیرانه حوزه غذا و نوشیدنی رویکردهای جدیدی را برای افزایش کارایی و بهبود کیفیت می طلبد. تحول دیجیتال فرصت های فراوانی را از ساده سازی عملیات و تضمین کیفیت مواد غذایی گرفته تا بهره گیری از تحلیل گری داده ها و بهبود تجربیات مشتری برای رشد و نوآوری صنعت ارائه می دهد. تحول دیجیتال تأثیر عمیقی بر صنعت غذا و نوشیدنی دارد. شرکت ها با پذیرش فناوری های دیجیتال می توانند به بهبود بهره وری عملیاتی، صرفه جویی در هزینه، بهبود تجربه مشتری، افزایش چابکی و توانایی سازگاری با تغییرات بازار دست یابند. فناوری کسب و کارها را قادر می سازد تا در بازار رقابتی باقی بمانند، انتظارات مشتریان را برآورده و در یک صنعت پویا رشد کنند. شرکت ها با استفاده از فناوری در مدیریت موجودی، پیاده سازی اتوماسیون و رباتیک در فرآیندهای تولید و بهینه سازی لجستیک از طریق راه حل های داده محور می توانند به کارایی و چابکی بیشتری دست یابند. به عنوان مثال مک دونالد در اتوماسیون توزیع نوشیدنی سرمایه گذاری کرده و عملیات زنجیره تأمین را بهبود داده است. ادغام هوش مصنوعی با سیستم های مدیریت موجودی نیز به مک دونالد کمک می کند تا محصولات را بر اساس سطح موجودی و بهینه سازی تقاضا تبلیغ و توزیع کند. این رویکرد مبتنی بر داده های بلادرنگ، ضایعات را به حداقل می رساند و زنجیره تأمین بهینه را تضمین می کند.

مزایای تحول دیجیتال در صنعت غذا و نوشیدنی

• ایمنی و بهداشت مواد غذایی

همه گیری سال ۲۰۲۰ هم مشتریان و هم نهادهای نظارتی را مجبور کرده است که بر ایمنی و بهداشت غذاهای مصرفی تمرکز کنند. از این رو شرکت‌ها به دنبال فناوری هایی هستند که کنترل های پیشگیرانه در فرآیندهای تولید مواد غذایی را سریع تر، دقیق تر و به طور مداوم نظارت کنند. با تحول دیجیتال صنعت غذا قادر است به طور خودکار تاریخ انقضاء محصولات را ردیابی کند، بررسی های انطباق را خودکار انجام دهد و فرآیند فراخوانی و ایزوله محصولات فاسد را سریع اجرا کند.

• افزایش کارایی و بهبود عملیاتی

دلیل اصلی پیاده سازی تحول دیجیتال در هر کسب و کاری، افزایش کارایی و بهبود عملیاتی است. طبق تحقیقات اخیر دیلویت، ۷۵% از شرکت های فعال در صنعت غذا و نوشیدنی کارایی عملیاتی را به عنوان اولویت اصلی خود برای سرمایه گذاری دیجیتال بیان می کنند. تحول دیجیتال صنایع غذایی را قادر می سازد تا فرآیند تولید و تجهیزات خود را یکپارچه کرده، عملیات روزانه را ساده تر کنند، زمان خرابی تجهیزات را کاهش و بهره وری را افزایش دهند.

• انعطاف پذیری فرآیندها

انعطاف پذیری فرآیند تولید یکی از مزایای کلیدی تحول دیجیتال در صنایع غذایی است. انعطاف پذیری و یکپارچگی فرآیند تولید شرکت ها را قادر می سازد تا با خلاقیت بیشتری محصولات جدید را در مدت زمان کوتاهی روانه بازار کنند.

• پیش بینی دقیق عرضه و تقاضا

مدیریت موجودی برای صنایع غذایی بسیار حیاتی است؛ زیرا مواد غذایی دارای تاریخ انقضا هستند و نگهداری مناسب آن ها در مراکز ذخیره سازی با کیفیت بالا و ایمنی مورد نیاز حائز اهمیت است. با فناوری های تحول آفرین شرکت ها به راحتی می توانند تقاضای بازار را پیش بینی کنند و ظرفیت ذخیره سازی محصولات را بر اساس آن مدیریت کنند. همچنین پیش بینی تقاضا به کسب و کارها کمک می کند تا با کاهش ریسک ها جریان نقدینگی را به راحتی مدیریت کنند.

• بهبود تجربه مشتری

امروزه افراد با برندهای متعددی مواجه هستند که یک محصول غذایی مشابه را ارائه می دهند؛ اما آن ها برندهایی را ترجیح می دهند که تجربه بهتری به مشتری ارائه می دهند. تحول دیجیتال به صاحبان کسب و کار در صنعت غذا کمک می کند تا تجربیات شخصی سازی شده و راحت به مشتریان خود ارائه دهند. برای مثال استارباکس، پیشرو در تحول دیجیتال، ابتکارات مختلفی را در این زمینه اجرا کرده است. مشتریان از طریق پلتفرم دیجیتال می توانند نوشیدنی خود را سفارش دهند، هزینه را پرداخت کنند، تخفیفات و جوایز را مدیریت و انتخاب های خود را شخصی سازی کنند. سرمایه گذاری دیجیتال استارباکس منجر به افزایش تعامل و وفاداری مشتریان شده و ارزش قابل توجهی برای شرکت ایجاد کرده است.

• افزایش چابکی

با ابزارهای دیجیتال، صنایع غذایی می توانند به سرعت خود را با تقاضای در حال تغییر بازار، خواه به روزرسانی منو باشد یا اجرای استراتژی های جدید، تطبیق دهند و در یک محیط پویا رقابتی باقی بمانند.

• شفافیت

تعداد فزاینده‌ای از مصرف‌کنندگان خواستار اطلاعات بیشتری درباره مواد غذایی مصرفی خود هستند. این امر، شرکت‌های مواد غذایی را مستلزم می کند تا با استفاده از فناوری‌های دیجیتال مانند: اینترنت اشیاء و بلاک چین شفافیت را در زنجیره تأمین برای مشتریان فراهم کنند.

• کاهش اثرات زیست محیطی

تحول دیجیتال با بهینه سازی منابع، کاهش ضایعات و افزایش کارایی انرژی می‌تواند تأثیرات زیست محیطی صنایع غذا و نوشیدنی را کاهش دهد. تحول دیجیتال فرصت های زیادی را برای راه حل های توسعه پایدار در اختیار شرکت های غذایی قرار داده است. به عنوان مثال تخمین زده می‌شود که ارزش هوش مصنوعی در کمک به بهبود ضایعات غذایی و نگهداری محصولات و مواد مورد استفاده در تولید آن ها تا سال ۲۰۳۰ به ۱۲۷ میلیارد دلار در سال برسد.

چالش های تحول دیجیتال در صنعت غذا و نوشیدنی

هر صنعتی با چالش های خاصی در حوزه ی تحول دیجیتال مواجه است. صنعت غذا و نوشیدنی نیز از این قاعده مستثنی نیست. این صنعت با مجموعه ای از چالش های منحصر به فرد در فعالیت های روزمره مواجه است و تولیدکنندگان برای ماندن در بازاری بیش از حد متنوع، باید به طور مداوم راه های جدیدی را برای تطبیق تولید بر اساس خواسته های مشتری نوآوری کنند. آن ها در سفر تحول دیجیتال خود نیاز به مقابله با مشکلات واقعی پیش روی صنعت مانند: قوانین سخت گیرانه ایمنی، کیفیت مواد غذایی، انبارداری، توزیع و تقاضای در حال تغییر مشتری دارند. در ادامه به بررسی برخی از این چالش ها می پردازیم:

• تطابق با استانداردها

در صنعت غذا و نوشیدنی، قوانین سختگیرانه ایمنی و کیفیت مواد غذایی در دستور کار روز است. این امر کاملاً منطقی است؛ زیرا نهادهای نظارتی باید اطمینان حاصل کنند که محصولات با معیارهای مصرف کننده مطابقت دارند. با این حال، چالش برای اکثر شرکت ها به دلیل تغییر مکرر دستورات ایجاد می شود. شرکت ها باید به طور مداوم روش عملکرد خود را برای برآوردن الزامات مقررات به روز کنند.

• ایمنی

با توجه به تأثیر همه گیری ویروس کرونا، صنعت غذا و نوشیدنی با چالش ایمنی جدیدی روبرو است که نه تنها شامل اطمینان از سالم بودن محصولات برای مصرف است، بلکه ایمنی و سلامت کارگران نیز به همان اندازه مهم جلوه می کند.

• هزینه

هزینه یک چالش کلیدی است. شرکت های مواد غذایی و آشامیدنی با این موضوع مواجه هستند که چگونه می توانند غذا را با کمترین هزینه به دست مصرف کنندگان برسانند. مشوق های رقابتی گسترده ای در سراسر زنجیره عرضه وجود دارد که منجر به مشکلاتی در مورد عدم قیمت گذاری مناسب برای کالاها می شود.

• سیلو های داده

در دنیایی که تطبیق تولید بر اساس خواسته های مشتری امری ضروری است، نمی توان اهمیت استفاده از داده های کسب و کار را انکار کرد. متأسفانه، اکثر شرکت های غذا و نوشیدنی روی کوهی از داده ها نشسته اند که نمی دانند چگونه بینش عملی بالقوه را از آن ها به دست آورند و برای بهبود عملکرد خود استفاده کنند. رها کردن داده ها بدون حفاظت و بدون استفاده می تواند ناخواسته منجر به ایجاد سیلوهای داده شود که دسترسی به آن ها از بخش های مختلف کسب و کار بسیار دشوار خواهد بود. تحقیقات گارتنر نشان می دهد که ۸۷% از شرکت های صنایع غذایی قادر به کسب بینش و ایجاد تغییرات لازم با استفاده از داده ها نیستند.

• مدیریت زنجیره تأمین

یکی از چالش های کلیدی در صنعت غذا و نوشیدنی گستردگی زنجیره تأمین و ردیابی سفارشات است. زنجیره تأمین صنعت مذکور، از تأمین مواد اولیه تا توزیع محصول، شامل مراحل متعددی می شود که هرگونه اختلال در زنجیره می تواند پیامدهای مهمی برای تولیدکنندگان داشته باشد.

• انتظارات مصرف کننده

مصرف کنندگان امروزی بیشتر با فناوری آشنا هستند و محصولات شخصی سازی شده می طلبند. کسب و کارهای مواد غذایی و نوشیدنی ها مستلزم برقراری تعامل با مشتریان خود هستند تا با درک ترجیحات آن ها محصولات سفارشی تولید کنند و وفاداری و رضایت مشتریان را افزایش دهند.

• تقلب در مواد غذایی

تقلب در مواد غذایی از جمله چالش های پیش روی صنایع غذایی محسوب می شود. شرکت های غذا و نوشیدنی مستلزم شناسایی فعالیت های تقلبی احتمالی و انجام اقدامات پیشگیرانه برای محافظت از ایمنی محصولات خود هستند.

• امنیت سایبری

صنعت غذا و نوشیدنی به طور فزاینده ای در برابر تهدیدات سایبری، به ویژه حملات باج افزار آسیب پذیر است. استراتژی های مؤثر پشتیبان گیری و بازیابی قوی و پروتکل های ارتباطی ایمن برای محافظت در برابر این تهدیدات ضروری به نظر می رسد.

تحول دیجیتال نقش کلیدی در پرداختن به چالش های مختلف شرکت های مواد غذایی و نوشیدنی ایفا می کند. از اینترنت اشیاء گرفته تا رایانش ابری، کلان داده ها و تحلیل گری داده ها، همگی قابلیت های ارزشمندی را ارائه می دهند که چالش های خاص در صنعت غذا و نوشیدنی را برطرف می کنند. صنعت غذا و نوشیدنی از طریق تحول دیجیتال می تواند در چشم اندازی که به طور فزاینده بهم پیوسته است، رشد کند. برنامه های کاربردی دیجیتال برای ردیابی سفارش، کنترل کیفیت، مدیریت صدور گواهینامه و مبارزه با تقلب در مواد غذایی به کسب و کارها در افزایش کارایی، دقت ردیابی، صحت انطباق با استانداردها و به طور کلی برتری عملیاتی قدرت می بخشد.

فناوری های تحول آفرین در صنعت غذا و نوشیدنی

طبق آنچه پیش تر بیان کردیم، شرکت های مواد غذایی و نوشیدنی متوجه شده اند که از طریق دیجیتال می توانند کارایی را افزایش دهند، خطرات را به حداقل برسانند، پیش بینی و تجربه مشتری را بهبود بخشند. فناوری های تحول آفرین مانند: اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، رایانش ابری و تحلیل گری داده ها به کسب و کارها امکان می دهند تا داده های بلادرنگ را جمع آوری و بینش های معناداری را برای هدایت نوآوری و کارایی به دست آورند. این فناوری ها، شرکت ها را در بهینه سازی عملیات، شخصی سازی تجربیات مشتری و کشف فرصت های جدید توانمند می سازند. فناوری های دیجیتال فرصت های بی شماری را برای تولیدکنندگان مواد غذایی فراهم می کنند تا فرآیندهای کسب و کار را هوشمند و گردش کار را بهینه کنند. آن ها با استفاده از فناوری های دیجیتال می توانند کیفیت محصولات را بهبود بخشند و از منابع انسانی به بهترین شکل ممکن استفاده کنند. قابل توجه است که امروزه گستره فناوری های دیجیتال بسیار زیاد است و موارد استفاده متعددی در طول زنجیره ارزش دارند. در نتیجه، برای شرکت های صنایع غذایی بسیار مهم است که نقشه راه تحول دیجیتال خود را ترسیم و مشخص کنند که استفاده از کدام فناوری های تحول آفرین برای آن ها کارآمد و منطقی تر است. در ادامه به برخی از کاربردهای فناوری در صنعت غذا و نوشیدنی پرداخته شده است:

• تحلیل گری داده ها

در صنعت غذا و نوشیدنی، شرکت ها می توانند از تحلیل گری داده ها برای به دست آوردن بینش در مورد ترجیحات مشتری، پیش بینی تقاضا و ساده سازی فرآیندها استفاده کنند. به عنوان مثال کوکاکولا با پیش بینی دقیق تقاضا، تولید و مدیریت موجودی را بهینه می کند. این رویکرد داده محور به ساده سازی عملیات و به حداقل رساندن ضایعات کمک می کند و تضمین می دهد که محصولات کوکاکولا به راحتی برای رفع نیازهای مصرف کننده در دسترس هستند. استارباکس نیز از تحلیل گری داده ها برای به دست آوردن بینش ارزشمند در مورد رفتار و ترجیحات مشتری استفاده می کند، عملیات خود را برای برآورده کردن انتظارات مشتری بهینه کرده و پیشنهادات شخصی سازی شده ارائه می دهد.

• هوش مصنوعی

از آنجایی که عوامل بازار محور که بر فروش تأثیر می گذارند به طور فزاینده ای پیچیده و سریع تغییر می کنند، فرآیند برنامه ریزی برای شرکت های صنایع غذایی بسیار مهم است. در همین راستا الگوریتم های هوش مصنوعی  در ایجاد یک پایه قابل اعتماد برای کل فرآیند برنامه ریزی و بهبود مستمر نتایج بسیار مفید است. رابط های کاربرپسند و انعطاف پذیر ابزارهای هوش مصنوعی گزارش دهی جامع، شفاف و دقیقی از جدیدترین داده ها ارائه می دهند و میزان کار انسانی مورد نیاز برای برنامه ریزی را تا حد زیادی کاهش می دهند. چت ربات های هوش مصنوعی در پلتفرم های دیجیتال نیز از طریق برقراری ارتباط با کاربران توصیه های غذایی بر اساس عادات غذایی و رفتارهای آن ها ارائه می دهند.

• اتوماسیون

فناوری های دیجیتال می توانند فرآیندهای استاندارد شده را خودکار کنند و به بخش فروش زمان و فضای بیشتری برای تمرکز بر جنبه های اصلی فرآیند فروش و حفظ روابط ایده آل با مشتری بدهند. اتوماسیون فرآیند رباتیک می تواند به طور قابل توجهی کل فرآیند پردازش سفارش را بهینه کند و حجم کاری بخش فروش را کاهش دهد. اتوماسیون برای اهداف کنترل کیفیت در سراسر زنجیره تأمین نیز می تواند به طور چشمگیری مفید باشد و این امکان را فراهم آورد که تغییرات را سریع و مؤثر به روز رسانی کند. تولیدکنندگان مواد غذایی و نوشیدنی سرمایه گذاری های کلانی در اتوماسیون کرده اند. برخی از این سرمایه گذاری ها شامل پهپادهایی است که قفسه های نمایشگر را نظارت و موجودی  لحظه ای را گزارش می کنند.

• اینترنت اشیاء

 فناوری اینترنت اشیاء را می توان برای شبکه سازی ماشین ها و تجهیزات مورد استفاده قرار داد. این شبکه سازی با ارائه داده های بلادرنگ پتانسیل باورنکردنی برای بهینه سازی در تعمیر و نگهداری ماشین آلات فراهم می کند. اینترنت اشیاء نظارت بلادرنگ منابع تولید و ساده سازی فرآیندهای تولید را  نیز امکان پذیر می کند. استفاده از این فناوری موجب ایجاد شفافیت در چرخه عمر محصول می شود؛ به این ترتیب تولید کنندگان می توانند به سرعت مشکلات را در هر مرحله شناسایی کرده و اقدامات لازم را بلادرنگ انجام دهند.

• بلاک چین

امروزه مصرف کنندگان بیش از هر زمان دیگری نگران کیفیت غذای خود هستند و حاضرند برای کالاهای ارگانیک و سالم هزینه بیشتری بپردازند. بلاک چین به عنوان یک فناوری مزایای گسترده ای را در این زمینه برای صنعت غذا و نوشیدنی به همراه دارد. به لطف فناوری بلاک چین زنجیره ارزش تولید یک محصول می تواند به طور کامل ردیابی و اطلاعات مواد اولیه، شرایط حمل و نقل و ذخیره سازی آن ثبت شود. بلاک چین می تواند مدیریت مواد غذایی، ایمنی و کیفیت آن ها مطابق با استانداردهای صنعت را با ردیابی و مستندسازی تراکنش ها بهبود بخشد. والمارت، یک شرکت برجسته در صنعت غذا و نوشیدنی، این فناوری را برای بهبود ردیابی مواد غذایی مورد استفاده قرار می دهد تا شفافیت و مسئولیت پذیری را در سراسر زنجیره تأمین تضمین و به بهبود ایمنی مواد غذایی، کنترل کیفیت و اعتماد مصرف کننده کمک کند.

• رسانه های اجتماعی

شرکت های مواد غذایی اهمیت حضور آنلاین در رسانه های اجتماعی را برای تعامل مستقیم با مشتریان و شناخت نیازهای روز افزون آن ها درک کرده اند. رسانه های اجتماعی به ابزاری قدرتمند برای تعامل با مشتریان و تبلیغ محصولات غذایی تبدیل شده اند. با استفاده از استراتژی های فروش اجتماعی، کسب و کارها می توانند با مصرف کنندگان به طور شخصی ارتباط برقرار کنند و فروش را از طریق کمپین های بازاریابی هدفمند هدایت کنند.